ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ

ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ

Ο εκφοβισμός, γνωστός και ως bullying, είναι ένα σοβαρό κοινωνικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν πολλά άτομα. Η ενημέρωση γι’ αυτόν είναι απαραίτητη. Τι είναι όμως εκφοβισμός; Ο εκφοβισμός είναι η συστηματική πρακτική που περιλαμβάνει σωματική, λεκτική, ή ψυχολογική επίθεση προς ένα άτομο ή μια ομάδα ατόμων με σκοπό την υποβάθμιση της αυτοεκτίμησής τους και τη δημιουργία ενός αρνητικού περιβάλλοντος.

ΜΟΡΦΕΣ ΚΑΙ ΕΙΔΗ

Οι πιο συνηθισμένες μορφές εκφοβισμού είναι:

1. Σωματικός Εκφοβισμός: Ο σωματικός εκφοβισμός αποτελεί ίσως την πιο άμεση και φαινομενικά φυσική μορφή εκφοβισμού. Σε αυτόν τον τύπο εκφοβισμού, το θύμα αντιμετωπίζει σωματική βία ή την απειλή της. Τα παραδείγματα είναι πολλά και ποικίλα. Και περιλαμβάνουν σπρωξίματα, χτυπήματα, αγκωνιές, γροθιές, κλοτσιές, τρικλοποδιές, χτυπήματα με αντικείμενα, τσιμπήματα και δαγκωνιές. Ακόμη και περιορισμό του θύματος μέσω σωματικών πρακτικών.

Αυτές οι ενέργειες αφήνουν πίσω τους σωματικούς τραυματισμούς με συνέπειες που είναι εμφανείς και βαθιές. Η φυσική βία μπορεί να προκαλέσει τραύματα, ενώ η απειλή αυτής της βίας δημιουργεί στρες και ανησυχία. Συχνά, τα θύματα του σωματικού εκφοβισμού νιώθουν φόβο και ανασφάλεια, καθώς βρίσκονται σε μόνιμη αντίθεση με τους εκφοβιστές τους.

2. Λεκτικός Εκφοβισμός: Ο λεκτικός εκφοβισμός αντιπροσωπεύει έναν τρόπο εκφοβισμού που χρησιμοποιεί υβριστικές εκφράσεις, απειλές, προσβολές και ειρωνεία ως μέσα, για την υποτίμηση και επίθεση στο θύμα. Σε αυτόν τον τύπο εκφοβισμού, οι λέξεις γίνονται όπλο και ο στόχος είναι να προκληθεί σωματικός και ψυχολογικός πόνος στο θύμα.

Ο λεκτικός εκφοβισμός μπορεί να είναι εξίσου καταστροφικός με τον σωματικό εκφοβισμό. Καθώς οι λέξεις μπορούν να προκαλέσουν βαθύτερες ψυχολογικές πληγές. Τα θύματα του λεκτικού εκφοβισμού αντιμετωπίζουν συχνά αυξημένο άγχος, κατάθλιψη και αυτοτραυματισμό.

3. Εκφοβισμός με Εκβιασμό: Ο εκφοβισμός με εκβιασμό αντιπροσωπεύει μια ακόμη δυσάρεστη πτυχή του εκφοβισμού, όπου οι απειλές συνδυάζονται με την απόσπαση χρημάτων ή προσωπικών αντικειμένων. Σε αυτήν την περίπτωση, τα θύματα βρίσκονται σε δύσκολη θέση. Αντιμετωπίζοντας τον φόβο τους και την απώλεια ταυτόχρονα.

Οι εκφοβιστές σε αυτήν την περίπτωση χρησιμοποιούν την απειλή της βίας ή της δυσφορίας για να εξαναγκάσουν τα θύματα να τους παραδώσουν χρήματα, αντικείμενα ή να εκτελέσουν αντικοινωνικές πράξεις. Αυτό δημιουργεί ένα κλίμα διακίνησης φόβου καθώς τα θύματα αναγκάζονται να υποχωρήσουν μπροστά στις απαιτήσεις των εκφοβιστών.

Ο εκφοβισμός με εκβιασμό προκαλεί σοβαρές συνέπειες στα θύματα. Εκτός από την οικονομική απώλεια, αυτή η μορφή εκφοβισμού δημιουργεί στρες, άγχος και αίσθημα υποχωρητικότητας. Τα θύματα βιώνουν τον φόβο της αποκάλυψης και της απειλής. Και μπορεί να παραμένουν σε αυτόν τον καταθλιπτικό κύκλο για αρκετό καιρό.

4. Έμμεσος ή Κοινωνικός Εκφοβισμός: Ο έμμεσος ή κοινωνικός εκφοβισμός είναι μια μορφή εκφοβισμού που δεν βασίζεται σε φυσικές απειλές, αλλά στην κοινωνική απομόνωση, την αγνόηση και τη διάδοση φημών και ψευδών πληροφοριών. Στον κοινωνικό αυτό εκφοβισμό, οι εκφοβιστές προσπαθούν να απομονώσουν το θύμα από την κοινωνική του ομάδα ώστε να αισθανθεί αποκλεισμένο και απομακρυσμένο.

Ο κοινωνικός εκφοβισμός μπορεί να έχει σοβαρές ψυχολογικές επιπτώσεις στα θύματα καθώς αισθάνονται αποκλεισμένα, απορριφθέντα και παραμελημένα. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένο άγχος, κατάθλιψη και ένα γενικό αίσθημα ανασφάλειας.

5. Ηλεκτρονικός Εκφοβισμός: Ο ηλεκτρονικός εκφοβισμός, γνωστός και ως κυβερνοεκφοβισμός ή διαδικτυακός εκφοβισμός, αποτελεί μια εξελιγμένη μορφή εκφοβισμού. Εκεί, οι απειλές και το υβριστικό υλικό διακινούνται μέσω του διαδικτύου και των κοινωνικών δικτύων. Στον κυβερνοχώρο, οι εκφοβιστές χρησιμοποιούν την ανωνυμία για να επιτεθούν στα θύματά τους. Δημιουργώντας ένα ασφαλές καταφύγιο για την κακόβουλη συμπεριφορά.

Ο ηλεκτρονικός εκφοβισμός περιλαμβάνει απειλητικά μηνύματα, υβριστικό υλικό, στιγμιότυπα από ηλεκτρονικά μηνύματα και άλλες μορφές επίθεσης, που διανέμονται διαδικτυακά. Οι εκφοβιστές μπορούν να χρησιμοποιήσουν ανώνυμα προφίλ ή να παραποιήσουν την ταυτότητά τους για να διαπράξουν τα αδικήματά τους, καθιστώντας δύσκολο και τον εντοπισμό τους. Ο ηλεκτρονικός εκφοβισμός μπορεί να προκαλέσει σοβαρές ψυχολογικές και συναισθηματικές επιπτώσεις στα θύματα καθώς αισθάνονται εκτεθειμένα και αδύναμα.

6. Ρατσιστικός Εκφοβισμός: Ο ρατσιστικός εκφοβισμός αποτελεί μια μορφή εκφοβισμού που βασίζεται σε αρνητικά σχόλια και επιθέσεις λόγω καταγωγής, κοινωνικής τάξης ή διαφορετικότητας. Στο ρατσιστικό εκφοβισμό, το θύμα δέχεται επίθεση, λόγω της εθνικής καταγωγής του, του χρώματος του δέρματος, της θρησκείας του ή άλλων παραγόντων που διακρίνουν τη διαφορετικότητά του. Ο ρατσιστικός εκφοβισμός μπορεί να εκδηλωθεί με διακριτικές επιθέσεις, ρατσιστικά σχόλια και ανεπίτρεπτη συμπεριφορά προς το θύμα. Αυτές οι επιθέσεις είναι συχνά αποτέλεσμα προκαταλήψεων και μίσους για τη διαφορετικότητα και μπορούν να προκαλέσουν βαθύτερο ψυχολογικό και συναισθηματικό τραύμα στο θύμα.

7. Σεξουαλικός Εκφοβισμός: Ο σεξουαλικός εκφοβισμός αποτελεί μια δυσάρεστη μορφή εκφοβισμού, όπου το θύμα δέχεται την επίθεση σε σεξουαλικό επίπεδο. Αυτό περιλαμβάνει ανήθικες χειρονομίες, σεξουαλικά σχόλια, επιθέσεις με σεξουαλικό περιεχόμενο και άλλες σεξουαλικά προσβλητικές συμπεριφορές. Είναι πολύ σοβαρός ως μορφή εκφοβισμού και μπορεί να προκαλέσει σημαντικό τραύμα στα θύματα. Το άγγιγμα χωρίς άδεια, οι ανήθικες προτάσεις και οι σεξουαλικές επιθέσεις αφήνουν συχνά βαθιές πληγές στην ψυχολογία των ατόμων.

Άλλα είδη εκφοβισμού είναι:

Διάκριση

Η διάκριση είναι μια μορφή εκφοβισμού. Περιλαμβάνει την άδικη μεταχείριση ατόμων με βάση τη φυλή, την εθνικότητα, το φύλο, τη σεξουαλικότητα ή άλλα χαρακτηριστικά τους. Μπορεί να περιλαμβάνει αποκλεισμό από κοινωνικές ομάδες, υποτιμητικά σχόλια ή άλλες μορφές κακομεταχείρισης. Οι διακρίσεις μπορεί να έχουν σοβαρές συνέπειες για τα άτομα οδηγώντας τα σε αισθήματα ντροπής, θυμού και απομόνωσης. Μπορεί επίσης να συμβάλει σε ευρύτερα ζητήματα κοινωνικής ανισότητας και αδικίας.

Παρενόχληση

Η παρενόχληση είναι μια συμπεριφορά που περιλαμβάνει την επανειλημμένη στόχευση κάποιου, με ανεπιθύμητη προσοχή ή επαφή. Μπορεί να περιλαμβάνει το να ακολουθεί κάποιος κάποιον, να του τηλεφωνεί ή να του στέλνει μηνύματα επανειλημμένα. Ή να εμφανίζεται στο σπίτι ή στο χώρο εργασίας του. Η παρενόχληση μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες για τα άτομα οδηγώντας τα σε συναισθήματα φόβου, άγχους και ανικανότητας. Μπορεί επίσης να συμβάλει σε μια ευρύτερη κουλτούρα παρενόχλησης και κακοποίησης.

Hazing

Η κακία είναι μια μορφή εκφοβισμού, που συχνά συνδέεται με αδελφότητες και άλλους οργανισμούς. Περιλαμβάνει την υποβολή νέων μελών σε εξευτελιστικές ή επικίνδυνες τελετουργίες προκειμένου να κερδίσουν την αποδοχή ή να αποδείξουν την πίστη τους. Αυτό μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες για τα άτομα οδηγώντας τα σε σωματική βλάβη, συναισθηματικό τραύμα, ακόμη και στον θάνατο.

ΣΤΑ ΑΔΥΤΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ

O εκφοβισμός (bullying) εντός σχολείου είναι μια επιθετική συμπεριφορά, σωματική, λεκτική, ψυχολογική ή/και κοινωνική που εκδηλώνεται σκόπιμα, απρόκλητα και επαναλαμβανόμενα. Ασκείται συνήθως από κάποιον/α που βρίσκεται σε θέση ισχύος (π.χ. τον/την πιο δυνατό/ή σωματικά, τον/την πιο δημοφιλή, τον/τη πιο εύρωστο/η οικονομικά, κ.λπ.) και κατευθύνεται προς κάποιον/α που θεωρείται λιγότερο ισχυρός (αντιλαμβανόμενη ή πραγματική άνιση σχέση δύναμης-εξουσίας). Εκείνος/η που εκφοβίζει έχει σκοπό να προκαλέσει φόβο, ανησυχία, πόνο και φθορά σε εκείνον/η που στοχοποιεί, αντλώντας κάποιο όφελος από την πράξη του/της (ευχαρίστηση, κύρος, απόκτημα). Ο/η μαθητής/τρια που εκφοβίζεται αδυνατεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του/της.

Ο εκφοβισμός διαφοροποιείται από άλλες μορφές επιθετικών συμπεριφορών που είναι δυνατόν να εκδηλώνονται μεταξύ των μαθητών/τριών στο σχολικό περιβάλλον. H επιθετικότητα δεν έχει πάντα στόχο την τρομοκράτηση του/της αδυνάμου/μης, ενώ είναι δυνατόν να εξυπηρετεί την αυτοπροστασία από ενδεχόμενους κινδύνους. Επομένως, δεν αποτελούν εκφοβισμό μεμονωμένα περιστατικά και συγκρούσεις ή διενέξεις μεταξύ ίσων στο σχολείο, είτε δια ζώσης είτε διαδικτυακά.

ΔΕΧΟΜΑΙ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ. ΤΙ ΝΑ ΚΑΝΩ;

• Κανένας δεν έχει δικαίωμα να σε προσβάλει, να σε ταπεινώνει, να σε απειλεί, να σε κάνει να φοβάσαι, να σε υποχρεώνει να κάνεις πράγματα που δεν θέλεις, να σε χτυπάει ή γενικά να σε κάνει να υποφέρεις.
• Να θυμάσαι ότι η ασφάλεια και η προστασία σου στο σχολείο είναι το πιο βασικό δικαίωμά σου.
• Αν σε εκφοβίζουν στο σχολείο, μην νομίζεις ότι έκανες κάτι εσύ για να το προκαλέσεις. Δεν είναι δικό σου λάθος! Μην κατηγορείς τον εαυτό σου για αυτό που σου συμβαίνει.
• Όταν σε εκφοβίζουν, προσπάθησε όσο μπορείς να μη δείξεις την αναστάτωση και το άγχος που νιώθεις. Σε εκφοβίζουν γιατί θέλουν να σε δουν να πληγώνεσαι και να φοβάσαι, έτσι ικανοποιούνται. Κράτα όσο μπορείς την ψυχραιμία σου και συμπεριφέρσου με αυτοπεποίθηση:
  α) Είτε λέγοντας σε εκείνους/ες που σε εκφοβίζουν ότι δεν σου αρέσει καθόλου αυτά που σου λένε ή σου κάνουν. Φύγε και ανάφερε το γεγονός αμέσως σε κάποιον/α εκπαιδευτικό.
  β) Είτε αγνοώντας εκείνον/η που εκφοβίζει, καθώς αυτός/ή θέλει να αντιδράσεις. Άμα δεν αντιδράσεις, μπορεί να πάψει να βρίσκει ενδιαφέρον και να σταματήσει.
  Σε κάθε περίπτωση, μην αντιδράσεις με βία και μην αντεπιτεθείς για να σταματήσεις τον εκφοβισμό. Αυτό μπορεί να χειροτερεύσει τη κατάσταση.
• Εάν νιώθεις αναστάτωση και άγχος μην μένεις μόνος/η, φρόντισε να είσαι με συμμαθητές και συμμαθήτριες, οι οποίοι/ες σου συμπεριφέρονται καλά, τους/τις εμπιστεύεσαι και μπορούν να σε υποστηρίξουν.
• Ο εκφοβισμός μπορεί να σε κάνει να νιώθεις στενοχώρια και ότι δεν αξίζεις. Αυτό, όμως, δεν είναι αλήθεια. Να είσαι περήφανος/η για τον εαυτό σου. Να σκέφτεσαι τα πράγματα που σε κάνουν μοναδικό/ή και ξεχωριστό/ή. Δεν είναι όλοι οι άνθρωποι ίδιοι, όλοι είναι μεταξύ τους διαφορετικοί και όλοι αξίζουν να αντιμετωπίζονται με σεβασμό και καλοσύνη.
• Μην ανέχεσαι να συνεχίζουν να σε εκφοβίζουν με την ελπίδα ότι θα σταματήσουν. Συνήθως, αυτή η κατάσταση μπορεί να χειροτερέψει.
• Μίλα, μη φοβάσαι. Μην το κρατάς μυστικό. Μη συνεχίζεις να υποφέρεις στη σιωπή. Μην αφήνεις αυτό το πρόβλημα που αντιμετωπίζεις να συνεχιστεί.
• Είναι σημαντικό να μιλήσεις αμέσως και να ζητήσεις βοήθεια από τους/τις ενήλικες που εμπιστεύεσαι: γονείς, εκπαιδευτικούς κ.ά. Μπορούν να σε υποστηρίξουν, να σε προστατεύσουν και να βοηθήσουν ώστε να σταματήσει ο εκφοβισμός.
• Μπορείς, επίσης, να αναφέρεις ότι σε εκφοβίζουν και στην ηλεκτρονική πλατφόρμα (stop-bullying.gov.gr/incident/) αναφοράς περιστατικού… Το μήνυμα σου θα παραληφθεί αμέσως από τους/τις υπεύθυνους/ες του σχολείου. Θα κάνουν ό,τι χρειάζεται για να αντιμετωπισθεί ο εκφοβισμός και να νιώθεις καλά και ασφαλής.

Cyberbullying – Διαδικτυακός Εκφοβισμός

Διαδικτυακός εκφοβισμός συμβαίνει όταν κάποιος κακόβουλος παρενοχλεί ένα άτομο με τη χρήση της τεχνολογίας. Η παρενόχληση αυτή μπορεί να γίνεται σε τακτικά ή άτακτα χρονικά διαστήματα μέσω οποιασδήποτε πράξης εκφοβισμού, επιθετικότητας, τρομοκρατικής ή αυταρχικής συμπεριφοράς. Ο διαδικτυακός εκφοβισμός περιλαμβάνει καταστάσεις όπως η αποστολή ανήθικων μηνυμάτων, ο αποκλεισμός ατόμων από εφαρμογές συνομιλιών, το hacking ενός ξένου λογαριασμού, η δημοσίευση ενοχλητικών φωτογραφιών, διάδοση προσβλητικών φημών κ.α. Ένα θύμα διαδικτυακού εκφοβισμού μπορεί να βιώσει μία πολύ αγχώδη κατάσταση, καθώς τα μηνύματα μπορούν να σταλούν ανώνυμα και επομένως είναι δύσκολο να γνωρίζει ποιος είναι ο θύτης. Επιπλέον, ο διαδικτυακός εκφοβισμός μπορεί να συμβεί οποιαδήποτε στιγμή της ημέρας από οποιοδήποτε μέρος. Όταν τα μηνύματα ή οι φωτογραφίες δημοσιευθούν στο διαδίκτυο προβάλλονται άμεσα σε πολλούς χρήστες και αυτό αναστατώνει τα θύματα που βλέπουν πόσο γρήγορα μία φωτογραφία ή μια φήμη διαδίδεται στο διαδίκτυο. Ο εκφοβισμός μέσω του διαδικτύου μπορεί να είναι άμεσος ή έμμεσος εμπλέκοντας και άλλα άτομα που ενδεχομένως να μην γνωρίζουν προσωπικά το θύμα.

ΔΕΧΟΜΑΙ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟ. ΤΙ ΝΑ ΚΑΝΩ;

• Δεν απαντάμε στα εκφοβιστικά μηνύματα.
• Μπλοκάρουμε την πρόσβαση του αποστολέα.
• Κρατάμε και αποθηκεύουμε τα μηνύματα ή τις συνομιλίες. Αυτό θα μας είναι χρήσιμο, εάν χρειαστεί ή εάν θελήσουμε να το καταγγείλουμε.
• Αναφέρουμε το πρόβλημά μας στους γονείς μας ή σε άλλους ενήλικους που εμπιστευόμαστε. Σε κάθε περίπτωση μπορούμε να απευθυνθούμε και στη γραμμή βοήθειας help-line όπου εξειδικευμένοι γιατροί και ψυχολόγοι με μεγάλη εμπειρία σε προβληματικές συμπεριφορές στο διαδίκτυο μπορούν να μας παρέχουν συμβουλές και υποστήριξη.

ΠΩΣ ΝΑ ΠΑΡΑΜΕΙΝΩ ΑΣΦΑΛΗΣ;

• Δεν προωθούμε μηνύματα ή εικόνες και φωτογραφίες που θα μπορούσαν να πληγώσουν τα συναισθήματα κάποιου. Έχουμε στο μυαλό μας ότι, εάν κάποιος μας στείλει ένα μήνυμα και το προωθήσουμε ή γελάσουμε με αυτό, στην ουσία γινόμαστε και εμείς μέρος του εκφοβισμού.